Je bevindt je hier: Home » Informatie » Halfautomaat

Halfautomaat

Halfautomaten zijn espresso-apparaten die een aantal zaken voor u doen te weten: het water verwarmen en de druk leveren om deze door de koffie te persen. Dat betekent dus dat u de rest zelf dient te verzorgen. Maar dat geeft ook een grotere invloed op het uiteindelijke resultaat. En dat maakt de halfautomaten tot favoriet bij espresso- en koffieliefhebbers!

Alle halfautomaten zijn voorzien van een waterreservoir, een of meer pistons, een boiler of thermoblock voor de warmte, een elektrische pomp en een stoompijpje. Om tot een goede keuze te komen zijn een aantal zaken goed om te weten:

  1. Het piston of de filterhouder en de filters
  2. Het verwarmingselement
  3. De elektrische pomp
  4. Voorinfusie
  5. De stoomknop en het stoompijpje
  6. Driewegventiel
  7. E61 groep

Het piston of de filterhouder en de filters

Het piston bestaat uit een steel waaraan een bakje vast zit waar een filter inpast. Het piston draait u met een kwartslag onder het espresso-apparaat vast zodat het water door het filter met de gemalen koffie kan worden geperst.

Het piston maakt dus deel uit van de zetgroep van het apparaat en daarmee is de temperatuur van het piston belangrijk. Is deze te koud, dan beïnvloed dat het resultaat. Een aluminium piston koelt snel af en een messing piston niet. Messing is nu eenmaal zwaarder en daardoor houdt het beter warmte vast dan het lichte aluminium.

Verder is de diameter van het filter van grote invloed op de uiteindelijke smaak van de espresso. Hoe breder het filter is, hoe groter het oppervlak waarmee het water in aanraking komt en hoe groter dus de extractie!

Het verwarmingselement

Er zijn meerdere manieren waarop halfautomatische espresso-apparaten water verwarmen. De meeste apparaten gebruiken een zogeheten thermoblock. Dat is een element waar het water vanuit het reservoir middels de toevoerleiding doorheen geleid wordt. De kwaliteit van het thermoblock is van groot belang voor de kwaliteit van de espresso. Een goede espresso is gemaakt van water op 90 tot 96 graden. Een goed thermoblock van hoogwaardig materiaal (bijvoorbeeld messing) levert continue water af op deze temperatuur. Maar is de kwaliteit van het thermoblock minder goed, dan kan het zijn dat het afgeleverde water te warm of te koud is. Bij gebruik van te koud water is de koffie vanzelfsprekend ook te koud en neemt het water minder smaak over van de gemalen koffie. Bij te heet water smaakt de koffie “verbrand” en bitter.

Gaat u voor een apparaat dat continu uitstekende espresso aflevert? Kiest u dan voor een apparaat met een boiler. In de basis is de werking hetzelfde als bij een thermoblock: de toevoerleiding loopt echter in dit geval niet door een blok, maar door een ketel met heet water. Doordat dit een grotere massa is dan een Block, is de afgeleverde watertemperatuur constanter. Een bijkomend voordeel is dat apparaten die met een boiler zijn uitgerust tegelijkertijd koffie kunnen zetten en stoom kunnen leveren. Een absolute aanrader als u graag cappuccino drinkt!

Beste keus: boiler
Goede keus: messing thermoblock
Goedkope keus: thermoblock

De elektrische pomp

Het pompsysteem zorgt er voor dat het water onder voldoende druk door de koffie wordt geperst. De meest optimale druk voor het zetten van perfecte espresso ligt tussen de 8 en de 10 bar. Sommige apparaten kunnen een hogere druk leveren, maar deze wordt meestal niet gebruikt.

Een veelgehoord misverstand is dat hoe hoger de druk is, hoe beter de espresso. Dat is onwaar. De perfecte espresso doet er (voor 1 kopje) tussen de 23 en 28 seconden over om door te lopen. Is de druk hoger? Dan is de doorlooptijd korter en de smaakoverdracht van de koffie op het water (de extractie) kleiner.

Voorinfusie

Wanneer het hete water door de gemalen koffie geperst wordt, is het de bedoeling dat er een maximale extractie plaatsvindt. Bij de eerste aanraking vindt er echter een shockeffect plaats waardoor de koffie zich min of meer kan afsluiten voor het water. Het water zoekt daarna zoals altijd de weg van de minste weerstand en delen van de koffie blijven ongebruikt. Het resultaat is een kleinere extractie dus minder smaak.

Om dit effect te voorkomen bestaat een systeem dat voorinfusie (of welfunctie/voorbesprenkeling) wordt genoemd. Vlak voordat het water onder druk door de koffie wordt geperst wordt de koffie heel even natgemaakt. Omdat het hele oppervlak nu gelijkmatig nat is, wordt het hele oppervlak ook gebruikt om water doorheen te persen. Het resultaat? Maximale extractie!

Beste keus: apparaat met voorinfusie
Goede keus: apparaat zonder voorinfusie

De stoomknop of het stoompijpje

Drink je graag cappuccino? Dan wil je natuurlijk het perfecte melkschuim kunnen maken! Hiervoor zijn een aantal dingen nodig: de juiste kennis, de juiste apparatuur en veel oefening. Aan te raden is een apparaat te kopen dat een boiler heeft dat tegelijkertijd koffie kan zetten als stoom kunt gebruiken (apparaten met een boiler). Heeft het apparaat dit niet, dan dient u eerst koffie zetten, het systeem daarna in te stellen op “stoom” en een minuutje te wachten tot de temperatuur hoog genoeg is om stoom te leveren. Dat werkt wel, maar niet optimaal. Zeker niet als u 2 of meer cappuccino’s wilt maken. Na het “stomen” (120 graden Celsius) moet het apparaat namelijk weer afkoelen tot de juiste koffiezet temperatuur (90-96 graden Celsius).

Bekijk hier alle halfautomaten met een boiler

Drieweg ventiel

Sommige halfautomaten zijn voorzien van een drieweg ventiel. Dit ventiel zorgt er voor dat de druk van de machine wordt gehaald nadat de pomp wordt uitgezet. Wanneer een espresso-apparaat te heet is geworden, wil het namelijk nog wel eens gebeuren dat de piston nog onder druk staat in de machine. Haalt u deze er dan uit, dan ploft deze er met grote kracht uit waardoor de hele machine onder de koffie zit. Bij dergelijke machines moet men soms even wachten voordat een nieuw kopje koffie gezet kan worden. Een drieweg ventiel verhelpt dit probleem, maar de meeste machines hebben geen last van overdruk op het piston.

Tip: Een goede manier om te weten te komen of het piston onder druk staat (bij apparaten zonder drieweg ventiel) is even bewust te voelen hoeveel weerstand het piston geeft voor hem in een ruk uit het apparaat te trekken. Door de kleine opening die ontstaat bij het voorzichtige draaien aan het piston, ontsnapt de druk en is er geen risico meer dat de koffie in het rond vliegt.

E61 groep

In de jaren zestig kwam de E61-goep op de markt. Een uitvinding van Ernesto Valente. Hij was directeur van de befaamde espresso-apparaten fabriek Faema. De E61 is een uit koper gegoten verchroomde groep die zo zwaar is dat hij een zeer constante temperatuur levert en een zeer fijne koffiemaling aankan. Het piston is bijzonder breed en de koffie wordt middels voorinfusie bevochtigd voordat het water in 1 kolom door de koffie kan worden geperst. Het infusiekamertje absorbeert de pompdruk zodat de stroompulsen geen nadelige invloed kunnen uitoefenen op de druk die wordt geleverd.

De E61 geldt sinds zijn uitvinding als het absolute en enige systeem voor espressoliefhebbers. Heeft u in Italië espresso gedronken in een van de espressobars en wilt u dat thuis namaken? Dan is de E61 uw enige optie. Elke espressobar in Italië en elke zichzelf respecterende espressobar in Nederland werkt met de E61 groep. Het patent op de E61 groep is in de jaren ’90 verlopen en sindsdien storten vele merken zich op de productie van machines met deze techniek. Enkele voorbeelden van deze productenten zijn: Vibiemme, ECM, Faema, Magister en Rocket.